در پی توییتهای روحانی کاربران می‌اندیشند: آیا تغییر واقعی در کار است؟

هم‌رسانی:

نسخه اصلی این پست در وبسایت گلوبال وویسس (Global Voices) پست شده است

نویسنده: مهسا علیمردانی

مترجم: آرام پاترووی

در ماه‌های اخیر، کاربران ایرانی فیسبوک و توییتر، از مقامات دولتی که در این رسانه‌های اجتماعی حساب باز کرده‌اند چهره‌ای جدید و صمیمی‌تری را دیده‌اند. به نظر می‌رسد پیامهای ساده‌ای مانند عکس شخصی حسن روحانی در حال سوار شدن به هواپیما، و یا توییتی که در آن از قصد خود برای اجازۀ دسترسی همۀ ایرانیان به اطلاعات بین‌المللی می‌گوید، ارتباطی مستقیم‌تر بین مقامات رسمی و ایرانیان چه در داخل و چه در خارج از کشور ایجاد کرده است.

پستهای شخصی و روزمره از ظریف، وزیر امور خارجه نیز واکنشهایی عاطفی ایجاد کرده است. پس از آنکه ظریف روزی در فیسبوک از گیر کردن در ترافیک شکایت کرده بود، یکی از دنبال‌کنندگان صفحۀ او نوشت: “شما مایۀ غرور ما هستید. هر پستی که از شما می‌خوانیم به ما نسبت به آینده امید می‌دهد.” با این حال، بسیاری این گونه استفاده از این دو وب‌سایت را که در داخل ایران فیلترند مورد سؤال قرار داده‌اند. در یک تبادل توییتری که به طور گسترده‌ای به اشتراک گذاشته شد، جک دورسی، مدیر عامل شرکت توییتر تصمیم رئیس جمهور به استفاده از آن سایت را، با توجه به غیر قابل دسترس برای سایر ایرانیان در داخل کشور مورد سؤال قرار داد. روحانی در پاسخ، تعهد خود را به پایان دادن به این شکل از سانسور را بازگو کرد.او هنوز به طور رسمی برنامه‌های خود برای رفع فیلتر رسانه‌های اجتماعی اعلام نکرده، اما فرصتهای بسیاری پیش روست.

غالب افراد می‌دانند که بخشی از دولت، از جمله صدا و سیما به اینترنت فیلتر نشده دسترسی دارد [۱]. به احتمال زیاد، مقامات دولت ایران برای دسترسی به رسانه‌های اجتماعی از آنتی‌فیلتر و یا از اینترنت فیلتر نشده استفاده می‌کنند. به هر سو، انحصار توانایی مقامات رسمی برای استفاده و دسترسی به این سیستم ناقض هنجارهای بین‌المللی حقوق بشر و قانون اساسی ایران است.

با اینکه بسیاری بر این باورند که سیاستمداران ایرانی از ابزاری استفاده می‌کنند که شهروندان خود را از آن منع می‌کنند، این همچنان تمرین خوبی برای آزادی بیان است. این مقامات آزادانه نظرات خود را در این شبکه‌های اجتماعی بیان کرده و به طور مستقیم با مردم عادی ارتباط برقرار می‌کنند. ایرانیان برای دسترسی به اظهار نظرها نیازی به تکیه بر منابع خبری تحت سلطۀ حکومت، مانند روزنامه‌های تندروی مثل کیهان ندارند. جواد ظریف نزدیک به نیم میلیون دنباله‌رو در صفحۀ فیسبوک خود دارد، حساب انگلیسی توییتر رئیس جمهور روحانی نزدیک به صد و هفده هزار دنبال‌کننده و حساب فارسی او حدود سی هزار دنبال‌کننده دارد. در حالی که این حسابها محبوبیت این افراد بین ایرانیان داخل و خارج از کشور افزایش می‌دهد، استفاده از محبوبیت از این حسابها توان بالقوه‌ای دارد برای رسیدن به اهداف بیشتر. اکنون زمان آن است که با برداشتن گامهای بعدی به جلو، به همه ایرانیان امکان استقاده از این فرصتهای و امتیازات آنلاین داده شود.

در سال ۲۰۰۹، کمیتۀ مبارزه با مصادیق مجرمانه تصمیم گرفت فیسبوک و توییتر را فیلتر کند. پس از انتخابات بحث‌برانگیز ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۸، قانون جرایم سایبری ایران نوشته و اجرا شد که به نوبۀ خود به ظهور کمیتۀ فوق انجامید.این کمیتۀ وابسته به وزارت دادگستری، تصمیم‌گیرندۀ اصلی دربارۀ فیلترینگ بوده و تعیین می‌کند که کدام وبسایتها فیلتر شوند.

هم این کمیته و هم و وزیر سابق ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران اعلام کرده‌اند که با استفاده از ابزار ضد فیلتر غیرقانونی و مشمول مجازات است. مهدی اخوان بهابادی، دبیر سابق شورای عالی فضای مجازی نیز توضیح داده است که عضویت در شبکه‌های اجتماعی جرم نیست، اما دور زدن سیستم فیلترینگ کشور با توجه به قانون جرم است.

بر توجه به این قانون، مردم عادی ایران باید به منظور دسترسی به فیسبوک و حساب توییتر خود (با استفاده از ابزار دور زدن فیلتر) عملی مجرمانه انجام دهند، در حالی که مقامات دولتی با هیچ گونه محدودیتی مواجه نیستند. چه افرادی مانند ظریف از ابزار دور زدن و یا اینترنت فیلتر نشده استفاده کنند، در اینجا، در چارچوب قوانین ایران و نیز تحت هنجارهای بین‌المللی، نوعی نابرابری ذاتی وجود دارد.

موضوع برابری در سراسر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به چشم می‌خورد؛ به طور مثال مادۀ ۱۰۷ می‌گوید که مقام معظم رهبری، عالیترین مقام در ساختار قدرت ایران، “در مقابل قانون با هر شهروند ایرانی برابر است.” مادۀ ۷ اعلامیه جهانی حقوق بشر به طور مشابهی میگوید: “همه در برابر قانون، مساوی بوده و بدون هر گونه تبعیضی از حمایت قانون برخوردارند.” جمهوری اسلامی ایران نه تنها یکی از امضاکنندگان خودمختار اعلامیه جهانی حقوق بشر است، بلکه از امضاکنندگان اعلامیه قاهره دربارۀ حقوق بشر در اسلام نیز است، که به طور مشابه در آن تصریح می‌شود که همۀ افراد “بدون تمایز بین حاکم و مردم” در برابر قانون مساوی هستند.

فعالیتهای اخیر دولت جدید ایران ما را به این نابرابری آشکار در توانایی ایرانیان برای تمرین آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات رهنمون شده است. با این حال، این دولت جدید امکانات جدیدی نیز برای تغییر ایجاد کرده که باید آنها را غنیمت شمرد. رئیس جمهور تا جایی پیش رفته که حتی ور جایی ذکر کرده است که رسانه‌های اجتماعی برای مردم تهدید نبوده، بلکه فرصتی ارزشمند برای تعامل با مردم است. او در سخنرانی خود اذعان کرده که رسانه‌های اجتماعی در ایجاد حمایت از وی در طول انتخابات خود تأثیرگذار بوده و در حال حاضر نیز دولت وی را یاری می‌رساند.

در این لحظه، در اکتبر ۲۰۱۳، اکثریت اعضای  کمیتۀ مبارزه با مصادیق مجرمانه به طور مستقیم به دولت روحانی وابسته‌اند. هفت نفر از سیزده عضو از جمله نمایندگان وزارت‌خانه‌های ارتباطات و فناوری اطلاعات، فرهنگ و ارشاد اسلامی، دادگستری، علوم، آموزش و پرورش، و یک نماینده از شورای عالی انقلاب فرهنگی توسط دفتر روحانی منصوب می‌شوند. توان تصمیم‌گیری در این مورد در اختیار دولت جدید است. در حالی که در تاریخ ۱۵ سپتامبر، فیسبوک و توییتر در طول آنچه مشکلی فنی در سیستم فیلترینگ ایران خوانده شد به مدت کوتاهی رفع فیلتر شدند، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام کرده است که تصمیم رسمی به منظور رفع فیلتر از این دو وبسایت در حال حاضر در حال ارزیابی است. هم اکنون زمان آن رسیده تا این دولت جدید شعار و اقدامات شخصی خود را عملی کرده و فیسبوک و توییتر را رفع فیلتر کنند.

 

[۱] این وبلاگ‌نویس دستورالعملی گام به گام در مورد چگونگی اتصال به اینترنت فیلتر نشده صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در اختیار خوانندگان قرار می‌دهد.

منبع انگلیسی:

http://advocacy.globalvoicesonline.org/2013/10/22/rouhanis-tweets-leave-users-wondering-does-real-change-lie-ahead/

به ما ایمیل بفرستید

ما را دنبال کنید

اشتراک